ప్రధాన్ మంత్రి అవాస్ యోజన – గ్రామీణ (PMAY-G) భారత ప్రభుత్వ అత్యంత కీలకమైన గ్రామీణ గృహ నిర్మాణ పథకం.

దీని ప్రధాన లక్ష్యం: Housing for All (అందరికి ఇల్లు)

"గ్రామాల్లో పేదలకు పక్కా ఇల్లు” అంటే, గుడిసెలో లేదా దెబ్బతిన్న ఇళ్లలో నివసించే పేద కుటుంబాలకు మౌలికంగా,  గట్టి, దీర్ఘకాలిక, పక్కా గృహాన్ని  నిర్మించడానికి ఆర్థిక సహాయం అందించడం.

స్లోగన్: Housing for All 

భారతదేశంలోని ప్రతి పేద వ్యక్తికి  నాటికి ఒక పక్కా ఇల్లు.

గ్రామీణ పేదల నివాస స్థితిని మెరుగుపరచడం ఈ పథకానికి ప్రధాన లక్ష్యం. ఇప్పటికీ ఈ పథకం కొనసాగుతూనే ఉంది, రాష్ట్రాలు, జిల్లా పంచాయతీలు కలిసి అమలు చేస్తాయి.

pradhan mantri awas yojana scheme

 

ఈ పథకం  2016 ఏప్రిల్ 1 నుంచి అధికారికంగా ప్రారంభమైంది. ఇది మునుపటి  IAY (Indira Awaas Yojana) ను భర్తీ చేసింది.

IAYలో ఉన్న లోపాలు

* లబ్ధిదారుల ఎంపికలో రాజకీయ ప్రభావం
* నిర్మాణ గుణాత్మకత లోపం
* భవనాల పూర్తి చేయడంలో ఆలస్యం
* పేదలకు సరిపడని ఆర్థిక సహాయం
  ఇవి అన్ని పరిష్కరించడానికి PMAY-G ప్రారంభించారు.

 

3. పథకం ఉద్దేశాలు (Objectives)

PMAY-G ముఖ్యంగా కింది లక్ష్యాలను చేరుకోవడమే:

3.1 గ్రామీణ పేదలకు పక్కా ఇల్లు

 టైల్/కలువ, మట్టి, పుల్ల, చెక్కతో నిర్మించిన కచ్చా ఇళ్లకు బదులుగా గట్టి RCC/Bricks నిర్మాణం కలిగిన ఇల్లు ఇవ్వడం.

3.2 విపత్తులకు తట్టుకునే ఇళ్లు నిర్మాణం

 వర్షం, తుఫానులు, వడగండ్ల వాన, వరదలు వంటి సహజ విపత్తులకు భవనం కూలకుండా ఉండేలా డిజైన్.

3.3 జీవన ప్రమాణాలు పెంపొందించడం

నిర్మించిన ఇళ్లకు పరిశుభ్రమైన  శౌచాలయం,  విద్యుత్ కనెక్షన్,  తాగునీటి సదుపాయం,  గ్యాస్ కనెక్షన్  వంటి సౌకర్యాలను ఆప్షనల్/అదనంగా సమీకరించడం.

3.4 పేదలకు స్వయం సమృద్ధి

* ఇల్లు నిర్మాణానికి ప్రభుత్వం ప్రోత్సహించి ఆదాయం పెరుగుతుంది
* గ్రామీణ అభివృద్ధి వేగవంతమవుతుంది

 

4. లబ్ధిదారులు ఎవరు? (Eligibility Criteria)

లబ్ధిదారుల ఎంపిక  SECC 2011 (Socio-Economic Caste Census)  డేటా ఆధారంగా జరుగుతుంది.

అర్హత కలిగిన వర్గాలు:

కచ్చా ఇల్లు లేదా పూర్తిగా పాడైన ఇల్లు ఉన్న కుటుంబం
సింగిల్ రూం, కచ్చా గోడలు, కచ్చా రూఫ్ ఉంటే అర్హత.

కుటుంబంలో పెద్ద మనిషి హెడ్ అవ్వడం
అంటే, కుటుంబానికి ఒకే వ్యక్తి నాయకత్వం చేస్తే.

వృత్తి ఆధారిత పేదలు

* రోడ్డుమర్రి

* భిక్షాటన జీవులు

* గిరిజనులు

* అంగవైకల్యంతో బాధపడేవారు

* ప్రకృతి విపత్తుల్లో ఇల్లు కోల్పోయిన వారు

అర్హులు కాకపోయేవారు:

❌ పక్కా ఇల్లు కలిగిన వారు
❌ 2 ఎకరాల పైగా సాగు భూమి ఉన్నవారు
❌ ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు లేదా ఆదాయం 10,000+ ఉన్నవారు
❌ పన్ను చెల్లింపుదారులు
❌ వాహనాలు కలిగిన వారు (కొన్ని రాష్ట్రాల్లో)

 

5. PMAY-G లో ఇచ్చే ఆర్థిక సహాయం ఎంత?

ప్రభుత్వం ఇల్లు నిర్మాణానికి ఇలా ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది:

🏠 గృహ నిర్మాణ సహాయం:

ప్లెయిన్ ఏరియాస్ (సాదా ప్రాంతాలు):
  💰 ₹1,20,000

హిల్ ఏరియాస్ / వాయువ్య రాష్ట్రాలు / J&K / హిమాలయ ప్రాంతాలు:
  💰 ₹1,30,000

🌾 మన్‌డేస్ – MGNREGA ద్వారా:

90–95 పని దినాలు (Man-Days) ఇవ్వబడతాయి
 విలువ సుమారు ₹14,000 – ₹18,000 మధ్య

🚽 శౌచాలయ నిర్మాణం (SBM-G):

₹12,000 అదనంగా

🔥 ఉజ్వల గ్యాస్ కనెక్షన్ (ఐచ్ఛికం):

* ఉచిత LPG కనెక్షన్ PMUY ద్వారా ఇస్తారు.

📺 Saubhagya Yojana ద్వారా విద్యుత్ కనెక్షన్:

* ఉచితంగా

💧 Jal Jeevan Mission ద్వారా నీటి కనెక్షన్:

* ప్రాంతానుసారం

---

6. ఇల్లు ఎలా ఉంటుంది? నిర్మాణ ప్రమాణాలు

PMAY-G ఇల్లుకు ప్రభుత్వం ప్రామాణిక డిజైన్‌ను సూచిస్తుంది.

ఇల్లు కనీస పరిమాణం:

25 చదరపు మీటర్లకు (sq.m) తక్కువ కాకూడదు
  (ఇందులో ఒక హాల్ + ఒక బెడ్‌రూమ్ + కిచెన్ + శౌచాలయం)

నిర్మాణ లక్షణాలు:

* RCC లేదా గట్టి ఇటుక నిర్మాణం
* వర్షాలకు తట్టుకునే రూఫ్
* నీరు పారబోయే విధంగా నిర్మాణం
* కాంక్రీట్ ఫౌండేషన్
* శౌచాలయం, కిచెన్ సౌకర్యం
* రోడ్డు కనెక్టివిటీ ఉన్న ప్రదేశంలో నిర్మాణం

---

7. లబ్ధిదారుల ఎంపిక ప్రక్రియ

ఇది అత్యంత పారదర్శకంగా ఉంటుంది:

1️⃣ SECC 2011 డేటా ద్వారా
2️⃣ గ్రామ సభలో లిస్టు పరిశీలన
3️⃣ పాదరక్షలటు ఇంటి ధృవీకరణ (Field Verification)
4️⃣ జిల్లా అధికారులు ఆమోదించటం
5️⃣ పథక జాబితాలో పేరు చేరటం

---

8. ఇల్లు నిర్మాణ ప్రక్రియ (Stages)

ఇల్లు నిర్మాణం 3–4 దశలలో జరుగుతుంది. ప్రతి దశ పూర్తయిన తర్వాత డబ్బు DBT ద్వారా జమ అవుతుంది.

స్టేజ్ 1 — పునాది (Foundation)

స్టేజ్ పూర్తయిన తర్వాత ₹30,000+ విడుదల

స్టేజ్ 2 — ప్లింత్ (చొక్క)

నిర్మాణ స్థాయి పూర్తి అయితే మరింత మొత్తం విడుదల

స్టేజ్ 3 — భవనం నిర్మాణం

గోడలు/రూఫ్ పూర్తి అయితే మరింత మొత్తం వస్తుంది

స్టేజ్ 4 — ఫినిషింగ్ + శౌచాలయం నిర్మాణం

చివరి విడతగా మిగిలిన మొత్తం విడుదల

---

9. PMAY-G డబ్బు ఎలా జమ అవుతుంది?

* లబ్ధిదారుడి  బ్యాంక్ ఖాతాకు నేరుగా DBT 
* ఆధార్ లింక్ తప్పనిసరి
* రాష్ట్ర ప్రభుత్వం + కేంద్ర ప్రభుత్వం కలిసి పంపిణి చేస్తాయి
* ట్రాన్సాక్షన్‌కు PFMS సిస్టం ఉపయోగిస్తారు

---

10. అధికారిక ఆన్‌లైన్ వ్యవస్థలు

PMAY-G డిజిటల్ మానిటరింగ్‌లో అత్యంత బలమైన వ్యవస్థ:

10.1 AwaasSoft

* లబ్ధిదారుల డేటా
* ఆమోదం
* నిధుల విడుదల
* పురోగతి అప్‌డేట్

10.2 AwaasApp

* ఫీల్డ్ ఇన్స్పెక్షన్
* జియోట్యాగింగ్ ఫోటోలు
* రియల్‌టైమ్ పరిశీలన

10.3 PMAY-G పోర్టల్

[https://pmayg.nic.in](https://pmayg.nic.in)
లబ్ధిదారులు తమ స్థితి, నిధుల విడుదల, నిర్మాణ ప్రోగ్రెస్ ఇలా అన్ని విషయాలు చెక్ చేయవచ్చు.

---

11. ప్రత్యేక సౌకర్యాలు & పూరక పథకాలు

PMAY-G ఇల్లు నిర్మించేవారికి ప్రభుత్వం అదనంగా:

🔹 ఉజ్వల LPG కనెక్షన్

🔹 ఉచిత LED బల్బులు (UJALA)

🔹 ఇంటి దగ్గరకు రహదారి (PMGSY)

🔹 PMJDY బ్యాంక్ ఖాతా

🔹 విపత్తు రక్షణ ఇన్సూరెన్స్

ఈ విధంగా పేదలు సర్వసౌకర్యాలతో జీవించగలిగే స్థాయి చేరడానికి పథకం సహాయపడుతుంది.

 

12. పథకం బడ్జెట్ & గణాంకాలు

* ఈ పథకం కింద 2016–2024 మధ్య  2.95 కోట్ల  ఇళ్ల నిర్మాణ లక్ష్యం
* అందులో 2.3+ కోట్లు ఇప్పటికే పూర్తి
* 2024–2025లో అదనంగా కోట్లాది ఇళ్లు ఆమోదం పొందాయి

ప్రతి సంవత్సరం కేంద్ర ప్రభుత్వం వేల కోట్ల రూపాయలు కేటాయిస్తుంది.

 

13. PMAY-G లో ఉన్న ముఖ్య ప్రయోజనాలు

🔸 పేదలకు పక్కా ఇల్లు

🔸 జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపర్చడం

🔸 ఆరోగ్యకరమైన నివాస వాతావరణం

🔸 ప్రభుత్వ పథకాలు ఒకే చోట చేరడం

🔸 సమాజంలో భద్రత, స్థిరత్వం పెరగడం

ఇది పేదల జీవితాన్ని మార్చే అత్యంత ప్రభావవంతమైన పథకాలలో ఒకటి.

 

14. పథకం లోపాలు & సవాళ్లు

అన్ని పథకాలలానే PMAY-Gలో కూడా కొన్ని సవాళ్లు ఉన్నాయి:

* భూమి లేని పేదలకు ఇల్లు కేటాయించడం కష్టం
* కొన్ని రాష్ట్రాల్లో నిర్మాణం ఆలస్యం
* భవనం నాణ్యత నియంత్రణ కొంచెం తక్కువ
* నిధులు ఆలస్యం కావడం
* కార్మికుల కొరత, నిర్మాణ సామగ్రి ఖర్చులు పెరగడం

అయినా కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వం మెరుగుదల కోసం చర్యలు తీసుకుంటోంది.

---

15. దరఖాస్తు ఎలా చేయాలి?

గమనించండి:
PMAY-G కి  నేరుగా ఆన్‌లైన్ దరఖాస్తు లేదు.
ఎంపిక  SECC 2011  డేటా  +  గ్రామ సభ ద్వారా మాత్రమే.

దరఖాస్తు దశలు:

1. గ్రామ సభలో మీ పేరు పరిశీలించబడుతుంది
2. గ్రామ కార్యదర్శి / పంచాయతి కార్యాలయం ధృవీకరిస్తుంది
3. ఫీల్డ్ పరిశీలన
4. AwaasSoftలో నమోదు
5. జిల్లా/రాష్ట్రం ఆమోదం
6. నిధుల విడుదల

లబ్ధిదారుల జాబితా PMAY-G పోర్టల్‌లో పబ్లిక్‌గా ఉంటుంది.


 హెల్ప్‌లైన్ నంబర్లు

PMAY-G Toll Free Number:  1800-11-6446
Rural Development Ministry:  011-2338-2042

 

FAQs:

Q1: PMAY-G అంటే ఏమిటి?

Ans: PMAY-G అనేది గ్రామీణ పేదలకు ప్రభుత్వ సహాయంతో పక్కా ఇల్లు నిర్మించిచే పథకం. ఇది ₹1.20–1.30 లక్షల ఆర్థిక సహాయం మరియు ఇతర సౌకర్యాలు అందిస్తుంది.

Q2: PMAY-G కు ఎవరు అర్హులు?

Ans: కచ్చా ఇల్లు ఉన్నవారు, SECC 2011 జాబితాలో ఉండే పేద కుటుంబాలు, అంగవైకల్యం ఉన్నవారు, మహిళ అధిపతి కుటుంబాలు అర్హులు.

Q3: PMAY-G లో ఎంత డబ్బు అందుతుంది?

Ans: పథకం కింద ₹1.20 లక్షలు (గ్రామీణ ప్రాంతం) లేదా ₹1.30 లక్షలు (పర్వత/వాయువ్య రాష్ట్రాలు) + MGNREGA వేతనాలు + శౌచాలయం కోసం ₹12,000 అందుతుంది.

Q4: PMAY-G దరఖాస్తు ఎలా చేయాలి?

Ans: PMAY-G కి ప్రత్యక్ష ఆన్‌లైన్ అప్లికేషన్ లేదు. SECC 2011 డేటా + గ్రామ సభ ద్వారానే ఎంపిక జరుగుతుంది.

Q5: PMAY-G లబ్ధిదారుల జాబితా ఎలా చెక్ చేయాలి?

Ans: pmayg.nic.in వెబ్‌సైట్‌లో “Stakeholder → Beneficiary Details” విభాగంలో ఆధార్ లేదా మొబైల్ నంబరు నమోదు చేసి చెక్ చేయవచ్చు.

Q6: PMAY-G ఇల్లు పరిమాణం ఎంత ఉండాలి?

Ans: పథకం ప్రకారం కనీస ఇల్లు పరిమాణం 25 చదరపు మీటర్లు.


ముగింపు

PMAY-G భారత దేశంలో గ్రామీణ పేదల జీవన ప్రమాణాలను అత్యంత ప్రభావవంతంగా మార్చిన పథకం. పేదలకు పక్కా ఇల్లు అందించడం మాత్రమే కాకుండా,

* విద్యుత్
* గ్యాస్
* శౌచాలయం
* నీరు
* రహదారి